De tussenkomst van een architect is in België verplicht voor elke stedenbouwkundige vergunning die de stabiliteit, het uitzicht of het volume van een gebouw raakt. Toch blijft zijn exacte kostprijs vaag voor veel particulieren. Hier zijn de barema's 2026 en de opdrachten om uw budget te kalibreren.
De architectopdrachten in België
De Orde van Architecten van België definieert 7 standaardopdrachten, elk met een indicatief percentage van de totale honoraria:
| Opdracht | Beschrijving | Typisch deel |
|---|---|---|
| Voorontwerp | Schets, dialoog met de klant | 10 tot 15 % |
| Project | Gedetailleerde plannen, stabiliteit, meetstaat | 15 tot 20 % |
| Stedenbouwkundige vergunning | Volledig dossier, contact met stedenbouw | 10 tot 15 % |
| Lastenboek | Technische documenten en clausules | 8 tot 10 % |
| Aanbesteding | Keuze aannemers, vergelijking offertes | 5 tot 10 % |
| Werfopvolging | Wekelijkse bezoeken, kwaliteitscontrole | 25 tot 35 % |
| Oplevering en SAV | Wegnemen van voorbehouden, opvolging 1 jaar | 5 tot 10 % |
De architect biedt vaak "globale opdrachten" aan die alles dekken, of "gedeeltelijke opdrachten" als u bepaalde fasen zelf wilt beheren.
De barema's in percentage van de werf
De honoraria worden historisch berekend in percentage van de totale kostprijs excl. btw van de werf. De vastgestelde vorken in 2026:
| Type project | % werf (volledige opdracht) |
|---|---|
| Eenvoudige nieuwbouwwoning (250 tot 400 k€) | 8 tot 12 % |
| Hoogwaardige nieuwbouwwoning (>500 k€) | 6 tot 9 % |
| Zware renovatie (150 tot 300 k€) | 10 tot 14 % |
| Zware renovatie met uitbreiding | 12 tot 16 % |
| Klein project zonder vergunning (<50 k€) | 15 tot 20 % of forfait |
Opmerking: het barema wordt sinds 2022 niet meer door de Orde opgelegd (liberalisering). U kunt onderhandelen, vooral als u meerdere projecten neemt of als de architect zijn portfolio wil opbouwen.
Forfait vs percentage: wat kiezen
Het percentage
Voordeel: lijnt het belang van de architect uit met een correct gedimensioneerd project. Nadeel: kan aansporen om de eindkost te verhogen (duur voor u).
Aanbevolen voor: standaardprojecten waarvan de eindkost voorspelbaar is.
Het forfait
Voordeel: budget architect vergrendeld vanaf het begin. Nadeel: als de werf complex wordt, kan de architect zijn inzet beperken.
Aanbevolen voor: eenvoudige projecten of zeer betrokken klanten die het budget willen beheersen.
Het uurtarief
Uurtarief: 80 tot 130 €/u in 2026 volgens ervaring en regio. Voordeel: transparant, u betaalt de werkelijke tijd. Nadeel: risico op ontsporing, vereist een duidelijk kader.
Aanbevolen voor: gedeeltelijke of eenmalige opdrachten (consultatie, haalbaarheidsstudie).
Becijferde voorbeelden 2026
Voorbeeld 1: nieuwbouwwoning 280 k€ excl. btw
Volledige opdracht, architect Brusselse regio. Onderhandeld percentage 9 %.
- Honoraria: 25 200 € excl. btw
- Btw 21 % (intellectuele diensten): 5 292 €
- Totaal incl. btw: 30 492 €
Te budgetteren bovenop de werf. Klassiek vervalplan:
- 30 % bij ondertekening (voorontwerp gevalideerd)
- 30 % bij indiening van de vergunning
- 25 % tijdens de werf
- 15 % bij oplevering
Voorbeeld 2: zware renovatie 180 k€ excl. btw in Wallonië
Volledige opdracht, onderhandeld percentage 12 %.
- Honoraria: 21 600 € excl. btw
- Btw 21 %: 4 536 €
- Totaal incl. btw: 26 136 €
Voorbeeld 3: uitbreiding 60 k€ excl. btw in Vlaanderen
Onderhandeld forfait voor volledige opdracht: 7 200 € excl. btw (12 %).
- Honoraria: 7 200 € excl. btw
- Btw 21 %: 1 512 €
- Totaal incl. btw: 8 712 €
Voorbeeld 4: eenvoudige consultatie 4 u
- Honoraria: 4 × 100 € = 400 € excl. btw
- Btw 21 %: 84 €
- Totaal incl. btw: 484 €
Nuttig om een idee te valideren zonder een volledig project te bestellen.
Wanneer is de architect verplicht?
In België is de architect verplicht voor:
- Elke nieuwbouwconstructie
- Elke uitbreiding die de bewoonbare oppervlakte vergroot
- Elke wijziging van de stabiliteit (uitbraak van een dragende muur, wijziging van het gebinte)
- Elke wijziging van het uitzicht zichtbaar vanaf de straat (gevel, dak)
- Elke wijziging van bestemming (handel naar wonen bijvoorbeeld)
Hij IS NIET verplicht voor:
- Binnenwerken zonder wijziging van de stabiliteit
- Identieke vervanging (dak gerenoveerd met dezelfde materialen)
- Binneninrichting (keuken, badkamer in dezelfde ruimte)
- Kleine buitenwerken zonder volumetrische impact
Verifieer bij uw gemeente vóór u een werf zonder architect start. De sanctie van een ontbrekende vergunning kan oplopen tot 75 000 € en de afbraakplicht.
Hoe zijn architect kiezen
1. Inschrijving bij de Orde controleren
Elke architect die in België praktiseert, moet ingeschreven zijn bij de Orde van Architecten. Gratis controle op ordredesarchitectes.be.
2. Het portfolio op de werf zien
Vraag om 1 of 2 recente werven te bezoeken. Een serieuze architect aanvaardt graag (met akkoord van de klant). U ziet de werkelijke kwaliteit van zijn opvolging, niet alleen de 3D-renderings van het portfolio.
3. 3 vergelijkbare offertes vragen
Zoals voor elke werf, vergelijk 3 voorstellen. Het verschil tussen architecten is kleiner dan tussen aannemers (vaak 10 tot 20 %), maar de aanpak kan sterk verschillen (stijl, werkmethode, frequentie van bezoeken).
4. Gevoeligheden afstemmen
U gaat 12 tot 24 maanden met deze persoon samenwerken. Klikt het niet vanaf de eerste ontmoeting, teken dan niet. Het project zal eronder lijden.
De 5 te vermijden fouten
1. Enkel op prijs kiezen
Een architect die 30 % goedkoper is dan de concurrentie, snijdt ergens: minder bezoeken, minder aandacht voor detail, minder controle van de aannemers. De besparingen worden betaald in problemen op de werf.
2. De werfopvolging weigeren
Het is verleidelijk om de opvolging te schrappen om te besparen. Dat is een valse besparing. Zonder architect op de werf ontdekt u de gebreken bij de oplevering, wanneer het te laat is.
3. Geen geschreven contract
Het architectencontract (Conventie Orde) is verplicht. Weiger elke begin van een opdracht zonder ondertekend contract.
4. Architect en interieurarchitect verwarren
De architect (met orde) is bevoegd voor opdrachten met vergunning. De interieurarchitect (zonder orde, universitaire opleiding of school) is beperkt tot binnenopdrachten zonder vergunning. Voor een project met vergunning is enkel de architect met orde geldig.
5. Wachten tot de ondertekening om de planning te bespreken
De planning moet vooraf besproken worden. Hoeveel bezoeken per week? Welke antwoordtermijn op vragen? Wie is bereikbaar bij een werfnoodgeval? Zijn deze punten niet duidelijk, dan loopt het project ontspoord.
Hoe een architect vinden op Batizzy
Batizzy vermeldt architecten ingeschreven bij de Orde, KBO-geverifieerd, met klantenreviews op afgeronde projecten. U kunt:
- Filteren per zone (Brussel, Wallonië, Vlaanderen)
- Het portfolio en de afgelopen projecten zien
- Een vergelijkbare offerte aanvragen via een verenigd formulier
- Communiceren via de beveiligde berichtgeving vóór ondertekening